نه دیگه این واسه دل نمیشه...

1.

به دکتر میم می گویم جز ندا بقیه دوستانم آزاد شدند. همین روزهای یکسال پیش در یک مهمانی که همه مان بودیم، چقدر رقصیدیم، چقدر خندیدیم... چه می دانستیم قرار است اینطور قلع و قمع شویم. دکتر میم می گوید باید دلت قرار بگیرد. به نون می گویم کاش یک روز بیاید که همان آدم ها را دوباره بیرون از زندان داشته باشیم. با هم برقصیم، مست کنیم، جوری که یادمان برود چه طور ساعت های طولانی در گرما و سرما جلوی اوین صف کشیدیم. یادمان برود چطور خبرها را با وحشت خواندیم و هی فیلترشکن مان را روشن و خاموش کردیم تا خبرهای تازه از رفیق هایمان را بخوانیم. یادمان برود چقدر میان هر ترانه و سرود و خنده، نبودنشان اشکمان را سرازیر کرد و زندگی را بر ما زهر.

2.

سال به آخر می رسد، سالی که دارایی هایم به تاراج رفت ولی هیچ گاه در زندگیم اینقدر قوی و توانا نبودم که بعد از هر حمله اینطور بلند شوم و بسازم خودم را. هیچ گاه در زندگیم اینقدر رفیق و مراقب خالص نداشتم. هیچ گاه در زندگیم اینقدر ترکیب یگانه ای از غم و رنج و توانایی و شادی را با هم حمل نکرده بودم.

 مرد در پمپ بنزین با صدای بلند می خواند ای داد از دل، بیداد از دل... دلم قرار نمی گیرد.

ستاره می خواهم

1.

زمستان امسال سردتر از سالهای قبل نیست. دکتر گفت همه بچه ها کمبود آهن و ویتامین دی دارند. دکتر گفت قلب سه تاشان خوب نمی زند. دکتر گفت دندان 16 نفرشان باید حتما درمان شود. دکتر گفت چرا اینقدر دیر به داد قارچ یک بچه دیگر رسیدیم؟ من تند تند روی برگه ها می نوشتم و مدام محاسبه می کردم. پ دیگر نمی تواند قلم را دستش بگیرد. معلمش با بغض گفت یعنی دیگر نمی تواند؟ دکتر گفت دیر به دادش رسیدیم. من تند تند روی برگه ها می نوشتم: 60 برگ قرص فروس سولفات،90 عدد ویتامین دی، سی شربت آموکسی کلاو، دارو برای قارچ و ... به مریم گفتم کاش دکتر می شدم. کاش بلد بودم دیر نرسم. روی برگه نوشتم همه دخترها قرص آهن بخورند و همه کودکان زیر سی و پنج کیلو. کودکان زیر سی و پنج کیلو تعدادشان زیاد است و دخترها بعد از پریود کمتر مدرسه می آیند. مریم گفت کاش دکتر می شدی، شاید کمتر غصه می خوردی.

2.

ی بعد از چهل روز با پای شکسته و عفونت زده از زندان بیرون آمد. حالا پای راستش مثل پای راست من پین دارد. با معلم ها داستان علی اشرف درویشیان را خواندیم و گریه کردیم:

زمستان آن سال از سالهای پیش سردتر شده بود. پنجره ها را با روزنامه  و مقوا خوب پوشانده بودیم. یک روز صبح حاضر و غایب می کردم:

-نیازعلی ندارد!

چند نفر از بچه ها آهسته گفتند: غایب

تکان خوردم. جایش خالی بود. غم ناآشنایی در صورت بچه ها دیده می شد. همه سرشان را زیر انداخته بودند. از اکبر مبصر کلاس علت را پرسیدم. گفت:

آقا دیروز غروب مرد. از سرما، آقا. خون از گلوش آمد و مرد. هی می گفت: ستاره می خواهم. ستاره می خواهم. یک ستاره قشنگ برای ننه م.

3.

ستاره می خواهم. یک ستاره قشنگ برای نمردن.

راه را بر اشک بستن کار آسانی نبود.

موهایم خاکستری بود و مدام چروک های زیر چشمم را چک می کردم. مریم گفت فقط موهایت سفید شده پیر که نشدی. توی آینه پوست کنار چشمم را کشیدم. مامان وقتی موهایش سفید شد که چشم هایش ریز ریز شده بودند. دیابت چشم هایش را خورده اند مثل کلیه هایش مثل لکه و چروک صورت و باقی چیزهایی که نمی خواهم بگویم تا جلوی اشک هایم را بگیرم. در خواب هیچ شباهتی به مادرم نداشتم. موهایم هم مثل او سفید نشده بود. اما هر بار که پوست کنار چشمم را می کشیدم مامان را می دیدم که چشم های نازنینش کم سوتر و بی تاب تر می شود.

من را مامور نکرده بودند خبر مرگ بدهم. چون من هنوز از تصادف پیرزن بیرون نیامدم، پس دادن خبر مرگ دو زن جوان در تصادف برایم سخت است اما مجبور شدم من خبر را بدهم. دست های مامان را گرفتم و آرام گفتم نرگس تصادف کرد. مامان چشم هایش را ریز کرد تا تمرکز کند ولی من ادامه ندادم چون دیگر فهمیده بود. نرگس دختر جوان فامیل مامان مرده بود. توی خانه ی گرم مامان، عزا شد و فوری سیاه جای رنگ ها را گرفت.

خواهرم گفت موی سفید بخشش است اما خاکستری چی؟ هنوز طاقت ندارم زن را ببینم اما تصورش می کنم. در رختخواب وقتی هنوز چشم هایم را نبسته ام؛ تصور می کنم چه رنجی را سبب شدم. زن با تصادف نمرد اما من هزار بار در ذهنم او را تصور کردم که چطور صورت خونی اش بی حرکت شد و صدای جیغی گفت مرد مرد مرد... من زن را نکشتم اما مرگش را بارها دیده ام. او که هنوز نمی تواند بنشیند، راه برود و چیزی بخورد. شش ماه است که طاقت ندارم زن را ببینم اما هزار بار تصویر را عقب زدم، زن از خیابان نمی رفت، من در لاین یک نبودم و یک دقیقه، نه یک ثانیه دیرتر رسیده بودم. زن رفته بود، من رفته بودم، نرگس و دخترش هنوز زنده بودند و دیابت چشم های مامان را نخورده بود.  

موهایم خاکستری بود اما جوان تر بودم. موهایم در عزای کسی یک شبه خاکستری شده بود. من جوان بودم و شش ماه بود که عزای شبانه ام نقطه پایانی نداشت. مریم گفت فقط موهایت سفید شده پیر که نشدی اما من پیر شده‎ام. اندوه کشدار زندگی در یک سال گذشته پیری بی‎گیس سفید برایم سوغات آورده. 

هنوز چراغها روشنند...

جای جدیدم در اتاق خواب روی زمین است. فرش دستباف خیلی کوچکی که پارسال در اوج غم از سرزمین همزبانان یار خریده بودم را گذاشتم در جایی در مرکز اتاق که خودم را راحت پهن کنم کنار تختخواب. همانجا هم رویا ببافم. لباس ها جمع شدند و گلها به جای جدیدشان خو کرده اند. برای همه این روزمره گی ها که حالم را بهتر کرده، افسوس و حسرت دارم که چرا برای دخترها تجربه نمی شود. امروز تولد نداست و من فقط دلتنگ صورت نازنین و چشم های درخشان و ذهن زیبایش نیستم پر از حسرت همین تجربه های کوچکم.

شب توی مدرس، هوای خنک و ماه کامل و آواز زنها که صدای دکتر میم می آمد که از پاییز لذت ببر بعد از این همه مصیبت، به این فکر می کردم چه زمانی ممکن است این تجربه را با ندا داشته باشم؟  او امروز سی ساله می شود بی آنکه پاییز را بفهمد همانطور که بهار و تابستان را هم.

واژه عشق مدتیست رسیده به آخر خط؛ دوباره فصل انزوا...

با همه چالش های سختم مواجه شدم و حتما دکتر میم به من افتخار می کند که اینطور از پس آدم های سرسختم بر آمدم. به دانه دانه شان پیغام دادم، رو به رویشان نشستم. به برخی گفتم تابستان و بهار را بر من ببخشند و به برخی گفتم که می بخشمشان و بعد در آغوششان کشیدم. می دانستم به بهترین شکل حلشان نمی کنم اما دیگر توان اندوه و رنج را نداشتم و همه را بیرون انداختم. میم را هم. دیگر برایش هیچ نامه ای نمی نویسم؛ دلتنگ صدا، بو، تن و حالت های مختلف چهره اش نمی شوم. این دومین پاییز بدون اوست و دستاورد بزرگیست. پاییز قبل اول رنج فراغ بود اما پاییز امسال رنج بی کاری، بی پولی و دلهره ی درد، عاشقی از یادم برده و در تلاشم رنج های دیگر را فاکتور بگیرم.

شین بارش را از خانه برده و جایش هنوز خالیست. لباسها را پهن کرده ام در اتاق ها تا خاطره های مانده برود. بوی نم و سیرهای مامان که منتظرند به دادشان برسم، تمام خانه را پر کرده. باید لباس ها را سامان بدهم و گلدان هایی که در تابستان مرده اند را در انبار ذخیره کنم. دکتر میم گفت باید مراقب باشی تا تمام نشوی. باید گرد و غبارها را بگیرم و فکر کنم در انتهای کوچه خوشبخت، چه راه های دیگری هست که هنوز بلد نیستم.

پاییز زودتر از همیشه آمده است.

تمام مدت به چشم ها دقت می کردم. همه مان پیرتر شدیم. دور چشم هایمان چروک های ریز و درشت خانه کرده و خط هایی روی پیشانی و کنار لبها. همه مان در این تاریکی سمج در حال دست و پا زدن های مکرر بودیم. جوان ها زندانند. مدام چشمهای روشن و جوان ندا به خاطرم می‎آید. 

خنده هایمان کمرنگند و امید دیگر حتی بذر هم نیست که قابل مراقبت کردن باشد.

پاییز اومده پی دلتنگی...

عضوی از جنبش فراموشی شده ام. تاریخم را مدام پاک می کنم. امروز روبه روی خانه ی قدیمی ایستادم و سعی کردم صدای دخترها را بشنوم. روی در قفل بزرگی بود و من صدایی نمی شنیدم. صداها رفته اند. سعی کردم تخیل کنم اما همه چیز بیگانه بود. بوی پاییز و صدای همهمه خیابان هم کمک نکرد. حکم های جدید را چک می کنم و روی عکس ها به تماشا می ایستم. تیره ترین تصویرهایم از زندگی هم شبیه این چیزی نیست که تجربه اش می کنم. باید فراموشش کنم. باید همچنان عضویی از جنبش فراموشی باشم تا بتوانم پاییز را تاب بیاورم.

روزی که بی تو می‌گذرد روز محشر است

به شین گفتم در همه اتفاقات مهم و تاثیرگذار زندگی جمعی ام، غایب بودم. مارجان وقتی مرد من تازه به تهران رسیده بودم و ندیدمش؛ مریم عروس شد سخت ترین امتحان دانشگاه را داشتم و نبودم؛ ساعت ها جلوی اوین ایستاده ام تا رفیقی از زندان آزاد شود، همین که به پل گیشا می رسیدم آزاد شده بود؛ یک هفته از فرشته بی خبر بودم و او سر قرار دوشنبه ها، اوردوز کرد و مرد؛ و هزار اتفاق خوب و بد زندگیم که به طور اتفاقی نبودم. حتی اتفاقاتی که عمیقا به من مربوط می شد. انگار فروغ برای من این جمله را گفته بود که «همیشه پیش از آنکه فکر کنیم اتفاق می افتد/ باید برای روزنامه تسلیتی بفرستم.»

 ته دلم فکر می کردم روزی که بنیاد را پلمپ می کنند من نیستم و با دخترهای شیرین و نازنینم، همکاران و همراهان عزیزم و حتی میز و صندلی ای که با هزار نفر گریه کرده بودم، خندیده بودم و درباره نفس بُرترین لحظات زندگی حرف زده بودم، خداحافظی نخواهم کرد.

اما این بار برخلاف همیشه، من بودم. بچه ها را در آغوش می گرفتم و بهشان می گفتم اتفاقات بهتری در راه است. مدام تاکید می کردم که آنها بخواهند ببندند، حذف کنند، زندانی کنند و ... آدمها که هستند. (بله این را به دخترها نگفتم که ممکن است آدمها را هم بکشند.) آدمها می مانند و راه جدیدی می سازند. شین گفت یک روز مرا به اجرایش دعوت می کند و حتما من به او افتخار خواهم کرد. طا با مویه گفت که همه چیز  را از سر می گیرد و ح گفت دیدی خانه خراب شدیم فروغ؟ به میم گفتم باید بهتر شود و نون قول داد نگذارد مشکل خوابش برگردد. نمی توانستم فکر کنم آخرین بار است که می بینمشان. در همه آن آغوش های ممتد، بغضم را قورت داده بودم. شب ز عکسی که روی دیوار اتاقم زده بودند را برایم فرستاد. به مثال سربازی که غنیمتی جنگی برای مادرش آورده باشد.  

دلم برای دخترهایم، صورت های نازنین و صدای دلنشینشان، برای سر کلاس ایستادن جلوی آن همه چشم زیبا، برای نسکافه های دو سه نفری و غذاهای دزدی از آشپزخانه و ... دلم برای آن پناهگاه پر می کشد. این بار هم پیش از آنکه فکر کنیم اتفاق افتاد اما برای دلهای زارمان، کسی پیام تسلیتی نفرستاد.

دختران دشت، دختران انتظار

دستهای ح را توی دستهایم فشار می دهم و می گویم می تواند پدرش را قانع کند که از خانه بیرون بیاید. ح از اتاق بیرون می رود. در را می بندم و های های گریه می کنم. دوباره تابستان است و من خالی ام. خالی بزرگی که با یک باد از هم می پاشم. به میم می گویم نفس عمیق بکشد و تا ده بشمرد. خودم هم این کار را می کنم که بتوانم نفس بکشم.

پاییز که بیاید نه کار دارم و نه دخترهایم را. باید یاد بگیرم قوی تر از همه این سیاهی ها باشم تا بتوانم دخترها را امیدوار کنم. به مامان گفته ام برای قوی بودنم دعا کند. برای اینکه بتوانم از میان این سیاهی ها بلند شوم و خودم را بتکانم.  

که میلادت...

عید مرده ها در شهرم، یک روز قبل از به دنیا آمدن من برگزار می شد. حالا هم برگزار می شود با تجملات کمتر. زنده ها برای خودشان هم جشن نمی گیرند چه رسد به مرده ها که دستشان کوتاه است از این سور. امروز مامان می رود به مارجان گزارش می دهد که چقدر همه چیز برای ما سخت شده. چقدر غم همه زندگیمان را فراگرفته و من چقدر تنها و در تعلیق و انتظارم. مامان همه چیز را درباره دل من نمی داند اما مطمئنم همین قدرکافی است برای اینکه عید مارجان را عزا کند. صبح روز عید مرده ها جلوی در بیمارستان لقمان منتظر جنازه ی دال بودیم که ترجیح داده بود در خواب زندگی اش را تمام کند و یادم بود که امروز جشن مرده هاست و مادرم بعد از اینکه از قبرستان آمده خانه، من دلم خواست به دنیایی بیایم که آنقدر کوچکم در آن.

در گرمای بالای چهل درجه تهران، میان ترافیک و زمین تفتیده ای که هرم گرمایش اشکهایم را خشک کرده بود، با خودم ذکر می گفتم؛ «که میلادت نزول خجسته باران باد بر تشنگی خاک» باشد که دلم سبک تر شود و مرده ها به کمکم بیایند تا سخت ترین و غمگین ترین روز میلادم را از سر بگذرانم.